ABD’de sosyal medya şirketlerinin çocukların ruh sağlığı üzerindeki etkilerine yönelik yıllardır devam eden hukuki mücadelede önemli bir gelişme yaşandı. Meta Platforms, Facebook ve Instagram’ın çocuklar için bağımlılık yaratacak şekilde tasarlandığı, genç kullanıcıların karşı karşıya olduğu risklerin kamuoyundan gizlendiği ve çocuklara ait kişisel verilerin uygunsuz biçimde toplandığı iddialarına ilişkin davalarda eyaletlerle anlaşmaya vardı. Meta suçlamaları kabul etmiyor.
17,1 MİLYAR DOLARA KADAR ÖDEME
Edinilen bilgiye göre Meta’nın ödeyeceği toplam tutar 17,1 milyar dolara kadar çıkabilecek. Anlaşma, ABD’de bir teknoloji şirketinin karşı karşıya kaldığı en büyük eyaletler arası tüketici koruma uzlaşmalarından biri olarak gösteriliyor.
Anlaşmayla birlikte California’daki federal mahkemede devam eden ve teknoloji sektörünün yakından takip ettiği dava da sona erecek. Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in davada yeniden tanıklık yapması bekleniyordu.
18 YAŞ ALTINA GÜNLÜK İKİ SAAT SINIRI
Uzlaşmanın yalnızca para cezasıyla sınırlı kalmaması dikkat çekti. Meta, Facebook ve Instagram’ın gençler tarafından kullanım biçiminde önemli değişiklikler yapmayı kabul etti.
Anlaşmaya göre 18 yaşın altındaki kullanıcılar için varsayılan günlük kullanım süresi iki saatle sınırlandırılacak. Ayrıca çocuk ve gençlerin platformlara gece yarısından sabah 06.00’ya kadar erişimleri kısıtlanacak.
Genç kullanıcıların uzun süre kesintisiz biçimde ekranda kalmasını azaltmak amacıyla belirli aralıklarla mola uyarıları da devreye girecek.
GECE BİLDİRİMLERİ SUSTURULACAK
Meta’nın kabul ettiği düzenlemeler kapsamında Instagram ve Facebook’taki bildirimler de genç kullanıcılar için sınırlandırılacak.
22.00 ile 07.00 arasında bildirimler sessize alınacak. Anlaşmada ayrıca okul saatlerinde gençlerin dikkatini dağıtabilecek bildirimlere yönelik ilave kısıtlamalar bulunuyor.
Meta'nın patronu Mark Zuckerberg
SONSUZ KAYDIRMAYA MÜDAHALE
Meta’nın üzerinde değişiklik yapacağı başlıklardan biri de kullanıcıların sürekli yeni içerikle karşılaştığı “sonsuz kaydırma” sistemi olacak.
Şirket, gençlerin platformlarda kesintisiz biçimde daha uzun süre kalmasına yol açtığı ileri sürülen bazı tasarım özelliklerini sınırlandırmayı kabul etti.
“BEĞENİ” SAYILARI VE GÜZELLİK FİLTRELERİNE KISITLAMA
Anlaşma kapsamında gençlerin kendilerini diğer kullanıcılarla karşılaştırmalarını teşvik ettiği gerekçesiyle eleştirilen bazı özelliklerde de değişiklik yapılacak.
Meta, küçük yaştaki kullanıcılar açısından “beğeni” sayılarının görünürlüğünü ve güzellik filtreleri gibi bazı özellikleri sınırlandıracak. Yaş doğrulama sistemleri ve ebeveyn denetimleri de güçlendirilecek.
DAVALAR 2023’TE AÇILMIŞTI
ABD’de çok sayıda eyalet başsavcılığı 2023 yılında Meta’ya karşı harekete geçmişti.
Davaların temelinde Meta’nın Instagram ve Facebook’ta çocukların platformlarda daha fazla zaman geçirmesini sağlamak amacıyla bağımlılık yaratıcı olduğu öne sürülen özellikleri bilerek kullandığı iddiası bulunuyordu.
Eyaletler ayrıca Meta’nın 13 yaşından küçük çocuklara ait verileri ebeveyn izni olmadan topladığı ve bunun Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası’nı (COPPA) ihlal ettiği iddiasını gündeme getirmişti.
META: YENİ BİR ENDÜSTRİ STANDARDI OLUŞTURMAK İSTİYORUZ
Meta ise anlaşmayı gençlerin sosyal medya kullanımında sektör genelinde uygulanabilecek yeni güvenlik standartlarının oluşturulmasına yönelik bir adım olarak sundu.
Şirket, gençlerin platformlarda güvenli bir deneyim yaşamasının kendileri açısından temel öncelik olduğunu belirterek benzer önlemlerin YouTube ve TikTok gibi diğer büyük platformlarda da uygulanması gerektiğini savundu.
SOSYAL MEDYA ŞİRKETLERİ İÇİN EMSAL OLABİLİR
Anlaşma, yalnızca Meta açısından değil, gençlerin sosyal medya kullanımına yönelik ABD’de devam eden yüzlerce dava açısından da önem taşıyor.
Eyaletler, yerel yönetimler, okul bölgeleri ve aileler Meta’nın yanı sıra TikTok, YouTube ve Snap gibi şirketlere karşı da sosyal medyanın gençlerde bağımlılık ve ruh sağlığı sorunlarına katkıda bulunduğu iddiasıyla davalar açmış durumda.
Washington DC Başsavcısı Brian Schwalb, Meta ile yapılan anlaşmayı gençlerin korunması açısından önemli bir adım olarak nitelendirirken, Meta’nın bu konuda uzlaşmaya varan ilk büyük sosyal medya şirketi olduğunu ancak “son olmayacağını” söyledi.
