İngiliz bilim insanları, kanserle mücadelede çığır açacak yeni bir tıbbi gelişmeye imza attı. Oxford Üniversitesi ve ilaç firması Moderna iş birliğiyle geliştirilen yeni nesil mRNA aşısı, yüksek genetik risk altındaki bireylerde bağırsak ve yumurtalık kanserini henüz başlamadan, "kanser öncesi" evrede durdurmayı hedefliyor. Covid-19 salgını sürecinde başarısını kanıtlayan mRNA teknolojisinin ilk kez kanseri önleme amacıyla kullanılacağı bu tarihi klinik deneme için ilk hasta uygulamalarının bu yaz döneminde başlatılması planlanıyor.
HEDEFTE "LYNCH SENDROMU" VAR
The Sun'ın haberine göre; geliştirilen önleyici aşının birincil hedef kitlesini, "Lynch sendromu" adı verilen kalıtsal bir rahatsızlığa sahip bireyler oluşturuyor. İngiltere'de her 300 kişiden birinde görülen bu genetik durum, vücutta DNA'yı onarmakla görevli olan genlerin hasarlı olmasından kaynaklanıyor.
Lynch sendromuna sahip kişilerin yaşamları boyunca karşı karşıya kaldığı riskler ve mevcut duruma dair veriler şu şekildedir:
-
BAĞIRSAK KANSERİ RİSKİ: BU sendromu taşıyan bireylerin hayat boyu bağırsak kanserine yakalanma riski yaklaşık yüzde 80 artış gösteriyor.
-
DİĞER KANSER TÜRLERİ: Yumurtalık, rahim, mide ve pankreas kanserine yakalanma ihtimalleri de normal popülasyona göre çok yüksek seyrediyor.
-
FARKINDALIK ORANI: İngiltere'de bu geni taşıdığı tahmin edilen 175 bin kişiden yalnızca yüzde 5'i durumunun farkında bulunuyor.
-
Geleneksel aşı yöntemlerinden farklı bir çalışma prensibine sahip olan mRNA aşısı, vücuda zayıflatılmış virüs ya da bakteri enjekte etmek yerine hücrelere genetik talimatlar gönderiyor. Uzmanlar, aşının adeta bir "kullanım kılavuzu" işlevi görerek bağışıklık sistemini eğittiğini belirtiyor.
-
Bu eğitim sayesinde savunma mekanizması, Lynch sendromunun tetiklediği hücre mutasyonlarını henüz kansere dönüşme fırsatı bulamadan fark edecek ve doğrudan yok edecek. Aşının sağladığı koruma gücünün zaman içinde azalmaması için ise ilerleyen süreçte belirli aralıklarla hatırlatma dozlarının yapılması gerekecek.
KLİNİK SÜREÇ VE GELECEK PROJEKSİYONU
Bu yaz başlayacak olan ilk aşama klinik denemelerde, hastalar üzerindeki en doğru dozaj miktarı belirlenecek ve aşının güvenlilik profili test edilecek. Çalışmanın çok merkezli olarak yürütülecek daha geniş kapsamlı ikinci aşamasının ise 2027 yılında başlatılması öngörülüyor.
Bilim insanları, projenin başarıyla tamamlanması halinde aşının sunacağı potansiyel faydaları şu şekilde özetliyor:
-
Lynch Sendromlu Hastaların Korunması: Genetik risk altındaki kişilerin kansere yakalanması engellenecek.
-
Nükslerin Önlenmesi: Daha önce kanser tedavisi görmüş ve hastalığı atlatmış kişilerin ikinci bir kanser türüne yakalanmasının önüne geçilecek.
-
Yaygın Kanserler İçin Altyapı: Bu denemeden elde edilecek başarı ve bağışıklık verileri, gelecekte genetik bir nedene bağlı olmaksızın gelişen diğer yaygın kanser türlerine karşı da aşı geliştirilmesine zemin hazırlayacak.
-
Aşı, bu gizli tehlikeye karşı vücutta henüz kanserli hücreler organize olmadan harekete geçmek ve hücrelerdeki anormallikleri çok erken safhada tespit etmek üzere özel olarak tasarlandı.
BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNE "KULLANIM KILAVUZU" VERİLECEK
