Financial Times’ta yayımlanan analizde, Rusya’nın Ukrayna savaşında hedeflerine ulaşamamasının Devlet Başkanı Vladimir Putin açısından kişisel siyasi sonuçlar doğurabileceği değerlendirildi.
Analizde, 9 Mayıs Zafer Günü törenlerinin bu yıl taşıdığı sembolik anlam dikkat çekici bulundu. Moskova’daki geleneksel askeri geçitte tanklar ve ağır silahların sergilenmemesi, Kremlin’in Ukrayna insansız hava araçlarının saldırı riskinden çekindiği şeklinde yorumlandı.
Bu tablonun, Putin’in “özel askeri operasyon” olarak tanımladığı savaşın yalnızca Ukrayna’yı yenilgiye uğratmakta başarısız olmadığını, aynı zamanda Rus ordusunun artık Moskova’da bile risk altında olduğunu gösterdiği belirtildi.
SAVAŞ MOSKOVA’YA ULAŞTI
Analizde, Kremlin’in dört yıldır süren savaşta Moskova ve St. Petersburg’u çatışmanın doğrudan sonuçlarından uzak tutmaya çalıştığı, ancak artık bunun mümkün olmadığı ifade edildi.
Güvenlik gerekçesiyle Moskova’daki ana havalimanlarının sık sık kapatıldığı, mobil internetin kesildiği, generallerin başkent sokaklarında öldürüldüğü ve Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine yönelik başarılı saldırıları nedeniyle ülkede yakıt fiyatlarının yükseldiği aktarıldı.
Bu gelişmeler, savaşın artık yalnızca cephe hattında değil, Rusya’nın merkezinde de hissedildiği bir döneme girildiği şeklinde değerlendirildi.
RUSYA İÇİN SAVAŞIN MALİYETİ AĞIRLAŞIYOR
Financial Times analizinde, savaşın Rusya açısından insani ve ekonomik maliyetinin ağırlaştığı belirtildi.
İngiltere’nin GCHQ istihbarat kurumunun başkanı Anne Keast-Butler’ın değerlendirmesine göre, savaşta yaklaşık 500 bin Rus hayatını kaybetti; çok daha fazlası ise ağır yaralandı. Analizde, bu kaybın savaş öncesinde de nüfusu azalma eğiliminde olan Rusya’nın geleceği açısından ciddi bir tehdit oluşturduğu ifade edildi.
Rusya’nın, Sovyetler Birliği’nin İkinci Dünya Savaşı’nda Almanya’ya karşı savaştığı süreden daha uzun süredir Ukrayna’da savaştığına dikkat çekilen analizde, buna rağmen Moskova’nın Donbas’ın tamamını ele geçiremediği ve nisan ayında toprak kaybettiği belirtildi.
RUS ELİTLERİ İÇİNDE RAHATSIZLIK İŞARETLERİ
Analizde, savaşın gidişatının Rus elitleri içinde görünür rahatsızlık işaretleri doğurduğu belirtildi.
Rusya’da sisteme yakın yayınlardan biri olarak görülen “Russia in Global Affairs”te yayımlanan bir makaleye dikkat çekildi. Söz konusu yazıda, Kiev’deki Batı yanlısı yönetimi ortadan kaldırma hedefinin “temelde ulaşılamaz” olduğu, bunun ancak Ukrayna’nın tamamının işgaliyle mümkün olabileceği savunuldu.
Makalede, Rusya’nın çıkarına olan yolun müzakere edilmiş bir barış olduğu görüşünün dile getirildiği aktarıldı. Financial Times’a göre bu tür çıkışlar, Moskova içindeki rahatsızlığın artık daha görünür hale geldiğini gösteriyor.
RUS TARİHİNDE ASKERİ YENİLGİLER SİYASİ DÖNÜŞÜM GETİRDİ
Analizde, Rusya tarihinde askeri başarısızlıkların sık sık büyük siyasi sonuçlara yol açtığı hatırlatıldı.
1905 Rus-Japon Savaşı yenilgisinin halk hareketlerini ve anayasal monarşi yönündeki adımları tetiklediği, Birinci Dünya Savaşı’ndaki başarısızlığın Rus Devrimi’nin zeminini oluşturduğu belirtildi.
Ayrıca Nikita Kruşçev’in 1964’te Sovyet liderliğinden uzaklaştırılmasında Küba Füze Krizi’ndeki başarısızlık algısının etkili olduğu, Afganistan savaşının ise Sovyetler Birliği’nin çöküşüne giden süreçte önemli rol oynadığı ifade edildi.
Analizde, bu tarihsel örneklerin Ukrayna’daki başarısızlığın Putin’in iktidarı açısından da risk oluşturabileceğine işaret ettiği kaydedildi.
PUTİN’İN DEVRİLME MEKANİZMASI BELİRSİZ
Buna karşın analizde, Putin’in iktidardan nasıl uzaklaştırılabileceğini öngörmenin zor olduğu vurgulandı.
Rusya’da kitlesel protestoların ya da klasik seçim siyasetinin sonuç üretme ihtimalinin düşük olduğu belirtildi. 2011-2012, 2019 ve 2021’deki Putin karşıtı protestoların kitlesel gözaltılar ve şiddetle bastırıldığı hatırlatıldı.
Boris Nemtsov’un 2015’te Kremlin yakınlarında öldürüldüğü, Aleksey Navalni’nin ise 2024’te cezaevinde hayatını kaybettiği belirtilerek, Rusya’da karizmatik muhalif liderlerin ya öldüğü ya da sürgüne gitmek zorunda kaldığı değerlendirmesi yapıldı.
SİLAHLI GÜÇLER VE ELİT İÇİ ÇATLAK İHTİMALİ
Analizde, Putin’in iktidarına yönelik en ciddi tehdidin halk protestolarından çok, silahlı güçler ya da elit içi bir bölünme olabileceği belirtildi.
Wagner’in kurucusu Yevgeni Prigojin’in 2023’teki isyanı, Putin’in 1999’dan bu yana iktidarını kaybetmeye en çok yaklaştığı an olarak değerlendirildi. Ancak isyan başarısız olmuş, Prigojin kısa süre sonra şüpheli bir uçak kazasında ölmüştü.
O tarihten bu yana Putin’in ülkedeki silahlı güçler üzerindeki kontrolünü daha da sıkılaştırdığı ifade edildi.
Buna rağmen Financial Times analizinde, Putin’in gitmesine yol açabilecek en olası senaryonun Rus elitleri içinde kritik bir ayrışma olduğu belirtildi. Böyle bir durumda, savaşın kötü gittiğini ve Rusya’nın barışa ihtiyacı olduğunu düşünen yeterli sayıda etkili aktörün bir araya gelmesi gerektiği ifade edildi.
“PUTİN’LE DEVAM ETMEK HÂLÂ DAHA GÜVENLİ GÖRÜNEBİLİR”
Analizde, Rus elitlerinin Putin’e karşı harekete geçmesinin kolay olmadığı da vurgulandı.
Carnegie Russia Eurasia Center’dan Alexander Gabuev’in değerlendirmesine göre, mevcut elitlerin büyük bölümü Putin tarafından seçilmiş sadık isimlerden oluşuyor. Bu isimler mevcut çatışma ortamından çıkar sağlıyor, Batı yaptırımları altında bulunuyor ve birbirleriyle komplo kurabilecek kadar güven ilişkisine sahip değiller.
Bu nedenle, savaşın gidişatından rahatsız olsalar bile Putin’le devam etmek birçok elit için hâlâ daha güvenli bir seçenek gibi görünebilir.
“SÜRDÜRÜLEMEZ BİR ROTA”
Financial Times analizinde, Putin’in yakın gelecekte iktidardan uzaklaştırılmasının önündeki engellerin büyük olduğu kabul edildi. Ancak buna rağmen Ukrayna savaşının Rusya’yı giderek daha sürdürülemez bir rotaya soktuğu vurgulandı.
Analizin sonunda, finans piyasalarında sık kullanılan bir ifadeye atıf yapılarak şu değerlendirme yapıldı:
“Sonsuza kadar devam edemeyecek bir şey, sonunda durur.”
