ABD'nin önde gelen finans ve haber gazetelerinden The Wall Street Journal (WSJ), Orta Doğu'daki kritik deniz yollarında yaşanan krizin perde arkasını araladı. Gazeteye konuşan Arap yetkililer, Suudi Arabistan'ın, ABD'nin Hürmüz Boğazı'ndaki İran limanlarına yönelik pazartesi günü başlattığı ablukadan ciddi rahatsızlık duyduğunu belirtti.
Abluka, halihazırda felç olmuş İran ekonomisi üzerindeki baskıyı artırmayı hedeflese de, Riyad yönetimi bu hamlenin Tahran'ı daha da kışkırtarak Kızıldeniz'deki kritik "darboğaz" Babu'l Mendep'in kapatılmasına yol açabileceğinden korkuyor.
RİYAD'IN B PLANI OLAN "YANBU LİMANI" TEHLİKEDE
WSJ'nin analizine göre, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı savaşın ardından Suudi Arabistan, Basra Körfezi'ndeki Ras Tanura tesisinden yapılan petrol ihracatının büyük bir kısmını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanına kaydırmıştı. Çöllerin altından geçen boru hatları sayesinde Suudi Arabistan, ihracatını savaş öncesi seviyesi olan günlük 7 milyon varile yeniden çıkarmayı başardı. Ancak Babu'l Mendep'in kapanması, Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz'deki bu tek çıkış yolunu da tıkayacak.
Washington merkezli New America enstitüsünden Yemen uzmanı Adam Baron, “İran Babu'l Mendep'i kapatmak isterse, Husiler bunun için en bariz ortaktır ve kapasiteleri olduğunu daha önce kanıtlamışlardır.” değerlendirmesinde bulundu.
İRAN'DAN AÇIK TEHDİT: "HİÇBİR LİMAN GÜVENDE OLMAZ"
Hürmüz Boğazı'nın savaşın başında İran tarafından kapatılması, günlük yaklaşık 13 milyon varil petrolün piyasadan çekilmesine ve petrol fiyatlarının 100 doların üzerine fırlamasına neden olmuştu. ABD'nin pazartesi günü uygulamaya koyduğu liman ablukası sonrası Tahran cephesinden tehditkar açıklamalar gecikmedi.
İran Silahlı Kuvvetleri'nden devlet televizyonuna yapılan açıklamada, "Basra Körfezi ve Umman Denizi'ndeki İran limanlarının güvenliği tehdit edilirse, Basra Körfezi ve Umman Denizi'ndeki hiçbir liman güvende olmayacaktır" denildi. İran Dini Lideri'nin dış politika danışmanı Ali Ekber Velayeti ise, "Beyaz Saray aptalca hatalarını tekrarlamayı düşünürse, küresel enerji ve ticaret akışının tek bir sinyalle bozulabileceğini çabucak anlayacaktır" uyarısında bulundu.
DİPLOMASİ MASASI İÇİN ÇABA SÜRÜYOR
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, Başkan Trump'ın enerjinin serbest akışını sağlamak için Hürmüz'ün tamamen açık olmasını istediğini ve Körfez müttefikleriyle sürekli temas halinde olduklarını belirtti.
Ancak İsveç bankası SEB'in gelişmekte olan piyasalar baş stratejisti Erik Meyersson'a göre mevcut durum, İran için yeni bir şantaj kapısı aralıyor. Meyersson, "Eğer bizim petrol ihracatımızı kısıtlarsanız, biz de sizin Yanbu terminalindeki ihracatınızı bozarız" stratejisinin devrede olduğunu belirtiyor.
Bölgesel yetkililer, Körfez ülkelerinin kendi ekonomik can damarları olan Hürmüz Boğazı'nın İran kontrolünde kalmasını istemediklerini, ancak sorunun askeri bir tırmanış yerine müzakere masasında çözülmesini talep ettiklerini aktarıyor. Sert kamusal söylemlere rağmen, tarafların arabulucularla aktif olarak görüştüğü ve esneklik gösterilmesi halinde müzakerelere açık oldukları ifade ediliyor.
