28 Şubat’ta başlayan askeri operasyonlar ve derinleşen uluslararası ambargolarla sarsılan İran ekonomisinde, hayat pahalılığını hafifletmeye yönelik kritik bir adım atıldı. İran Çalışma Bakanı Ahmed Meydari, asgari ücretin 103 milyon riyalden (yaklaşık 67,5 euro) 166 milyon riyale (yaklaşık 109 euro) çıkarıldığını resmen duyurdu. Fars yeni yılı olan Nevruz (20 Mart) itibarıyla geçerli olacak düzenleme, aynı zamanda aile ve çocuk yardımlarında da artış öngörüyor.
TARİHİ ENFLASYON VE ERİMEYE YÜZ TUTAN ÜCRETLER
İran ekonomisi, Şubat ayı itibarıyla yıllık yüzde 68,1 enflasyon oranıyla tarihi bir eşiği geride bıraktı. Bu rakam, ülkede 1940’lardaki işgal döneminden bu yana görülen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti. Özellikle temel gıda maddelerindeki artış oranları dikkat çekici boyutlara ulaştı:
-
Yemeklik Yağ: %207
-
Ekmek ve Tahıl Ürünleri: %142
-
Et Ürünleri: %117
-
Genel Gıda Enflasyonu: %110
Son on yıllık periyotta, İranlı işçilerin ücretleri ABD doları karşısında reel alım gücü bakımından %300’den fazla değer kaybetti. Güncel piyasa verilerine göre 1 doların 1,35 milyon riyal sınırına dayanması, yapılan yüzde 60’lık artışa rağmen milyonlarca işçi için temel ihtiyaç maddelerine erişimi zorlaştırmaya devam ediyor.
TOPLUMSAL İSTİKRAR ARAYIŞI VE İŞÇİ TALEPLERİ
Asgari ücretteki bu artış, yıl başında patlak veren ve en az 36 bin kişinin hayatını kaybettiği sert müdahalelerle bastırılan protestoların ardından toplumu istikrara kavuşturma çabası olarak değerlendiriliyor. İşçi örgütlerinin baskısı sonucu alınan bu karar, yine de sendikaların talep ettiği 600 milyon riyallik (393 euro) "insanca yaşam" sınırının oldukça altında kaldı.
EKONOMİK MİRAS: 1940'LAR HATIRLATMASI
Uzmanlar, mevcut tabloyu İran’ın 1940'lı yıllarda yaşadığı işgal dönemine benzetiyor. O dönemde de tedarik zincirlerinin çökmesi ve mallara el konulması sonucu kontrolden çıkan enflasyon, 1942-43 yıllarında on binlerce kişinin açlık ve hastalıktan öldüğü büyük bir kıtlığa yol açmıştı. Günümüzde de gıda enflasyonunun %90'ın üzerinde seyretmesi ve 2025 yılı genel tüketici fiyatlarındaki %44,6’lık artış, benzer bir riskin kapıda olduğuna dair endişeleri artırıyor.
