ABD Başkanı Donald Trump ve ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD donanmasının petrol tankerleri ve ticari gemilere refakat ederek boğazdan güvenli geçiş sağlayabileceğini birkaç kez dile getirdi. Trump, perşembe günü yaptığı açıklamada eskort görevlerinin “çok yakında” başlayabileceğini söyledi. Hafta sonu yaptığı sosyal medya paylaşımlarında ise diğer ülkeleri de bu operasyona destek vermeye çağırdı.
ABD DONANMASI TEMKİNLİ DAVRANIYOR
Ancak The Wall Street Journal’ın aktardığına göre ABD donanması, savaş gemilerini doğrudan boğazın içine göndermekte şimdilik temkinli. En dar noktası yaklaşık 34 kilometre olan Hürmüz Boğazı’nda İran’ın insansız hava araçları ve gemisavar füzeleri ciddi bir tehdit oluşturuyor. ABD’li yetkililer, bu dar geçidin savaş gemileri için adeta bir “öldürme koridoruna” dönüşebileceğini ifade ediyor.
HAVA SALDIRILARI SEÇENEKLERDEN BİRİ
Boğazdan güvenli geçiş sağlamak için tartışılan yöntemlerden biri, İran’ın kıyı bölgelerinde bulunan füze ve drone sistemlerinin yoğun hava saldırılarıyla etkisiz hale getirilmesi. Böylece tankerler hedef alınmadan önce tehditlerin ortadan kaldırılması amaçlanıyor.
Bir diğer seçenek ise boğaz çevresindeki İran topraklarında askeri kontrol sağlamak için kara birliklerinin devreye sokulması. Trump yönetimi tüm seçeneklerin değerlendirildiğini belirtirken, Trump cuma günü yaklaşık 2 bin 200 deniz piyadesi, savaş uçakları ve savaş gemilerinden oluşan bir deniz piyade gücünün Orta Doğu’ya gönderilmesi talimatını verdi.
TANKER KONVOYLARINI KORUMAK ZOR OLABİLİR
Planlanan eskort operasyonlarında ABD savaş gemilerinin tankerlerle birlikte boğazdan geçerek mayınlara karşı güvenlik sağlaması ve İran’ın hava saldırıları ile küçük hızlı botlarından oluşan “sivrisinek filosuna” karşı savunma yapması öngörülüyor.
Ancak uzmanlara göre bu tür bir görev oldukça büyük bir askeri güç gerektiriyor. Bir tankerin güvenliğini sağlamak için iki savaş gemisinin gerekebileceği, 5 ila 10 tankerden oluşan bir konvoyu korumak için ise yaklaşık 12 savaş gemisinin görev yapmasının gerekebileceği değerlendiriliyor. Bununla birlikte dar coğrafya, füze ve dronları etkisiz hale getirmeyi de zorlaştırıyor.
Operasyon aylar sürebilir
Hudson Institute’ten eski deniz subayı Bryan Clark, savaş gemilerine ek olarak İran kıyıları boyunca en az bir düzine MQ-9 Reaper insansız hava aracının devriye gezmesi gerektiğini söylüyor. Clark’a göre bu araçlar, füze rampalarını tespit eder etmez hedef alabilir.
Ancak böyle bir operasyonun binlerce asker ve denizciyi kapsayan uzun süreli bir askeri varlık gerektirebileceği ifade ediliyor. Denizcilik analiz şirketi Lloyd's List Intelligence ise güvenlik önlemleri nedeniyle boğazdan geçen tanker sayısının normal seviyenin yalnızca yüzde 10’una kadar düşebileceğini öngörüyor.
Bu tempoda ilerlenmesi halinde Körfez’de bekleyen 600’den fazla ticari geminin geçişinin tamamlanmasının aylar sürebileceği belirtiliyor.
İRAN TEHDİDİ TAMAMEN ORTADAN KALKMIŞ DEĞİL
WSJ’ye göre ABD ve İsrail’in son haftalarda düzenlediği saldırılar İran’ın deniz gücüne ciddi zarar vermiş olsa da, ülkenin saldırı kapasitesi tamamen ortadan kalkmış değil. Mobil gemisavar füzeleri hızla yer değiştirebildiği için “vur-kaç” taktikleriyle saldırılar düzenlenebileceği ifade ediliyor.
KARA OPERASYONU DAHA GENİŞ BİR SENARYO
Gazetenin değerlendirmesine göre daha kapsamlı bir seçenek, İran’ın güney kıyılarında belirli bölgelerin ele geçirilmesi veya baskınlar düzenlenmesi olabilir. Bu senaryoda İran’ın boğazdan geçen gemilere ateş açmasının engellenmesi hedefleniyor.
Ancak böyle bir operasyonun binlerce askerin katıldığı, aylar sürebilecek geniş çaplı bir askeri harekât anlamına gelebileceği belirtiliyor. İlk aşamada yoğun hava saldırıları yapılması, ardından Amerikan deniz piyadelerinin zorlu ve dağlık kıyı bölgelerinde amfibi çıkarma gerçekleştirmesi gerekebilir.
İRAN’IN ASİMETRİK SAVAŞ KAPASİTESİ
ABD kara birliklerinin bölgede konuşlanması halinde İran’ın saldırı tehdidi devam edebilir. Yaklaşık 190 bin askere sahip olan İran Devrim Muhafızları ve elit Kudüs Gücü, uzun süredir Orta Doğu’da milis gruplarla yürütülen asimetrik savaş stratejileriyle biliniyor.
Boğaz çevresinin kontrol altına alınması bile İran’ın saldırı kapasitesini tamamen ortadan kaldırmayabilir. İran’ın daha uzun menzilli füzeler ve insansız hava araçlarıyla Körfez’in iç bölgelerinden de saldırı düzenleyebileceği belirtiliyor. Nitekim İran’ın bu hafta Hürmüz’den yüzlerce kilometre uzaklıkta, Irak açıklarında tankerleri hedef aldığı ifade ediliyor.
TRAFİĞİN NORMALE DÖNMESİ ZAMAN ALABİLİR
Analistlere göre normal şartlarda günde 100’den fazla geminin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda trafiğin eski seviyesine dönmesi için çatışmaların sona ermesi ve İran’ın ticari gemilere saldırmayacağına dair güvence vermesi gerekebilir.
Eski ABD Savunma Bakanlığı yetkilisi Mick Mulroy ise sorunun yalnızca askeri boyutla sınırlı olmadığını vurguluyor: “Sigorta şirketlerini ve gemi işletmecilerini boğazdan geçmenin güvenli olduğuna ikna etmek de gerekiyor.”
