Küresel piyasalarda ABD ve İsrail'in İran'a yönelik operasyonlarıyla başlayan savaşın yankıları ve yurt içinde İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun gergin geçen duruşmaları, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) döviz rezervlerinde ciddi bir erimeye yol açtı. TCMB, geçtiğimiz hafta kuru dizginlemek için 13,3 milyar dolarlık net rezerv satışı gerçekleştirdi.
Küresel ve yerel ölçekte yaşanan üst üste şoklar, Türk Lirası üzerindeki baskıyı artırırken, faturası Merkez Bankası'nın rezervlerine çıkıyor. Eski TCMB Başekonomisti Prof. Dr. Hakan Kara'nın paylaştığı son verilere göre, Merkez Bankası döviz piyasasındaki ateşin hararetini düşürmek için son haftalarda agresif bir şekilde devreye girmek zorunda kaldı.
Prof. Dr. Hakan Kara, sosyal medya hesabından paylaştığı grafikli analizde finans piyasaları için "Mart Sendromu"na dikkat çekti. Kara, yaptığı değerlendirmede, "İki yıldır rezervler açısından Mart ayı dert ayı oldu. Geçen hafta Merkez Bankası 13,3 milyar $ ile yakın tarihin en yüksek üçüncü haftalık net rezerv satışını gerçekleştirdi" ifadelerini kullandı.
BİR YANDA SAVAŞ, DİĞER YANDA BOĞAZ KRİZİ
Döviz kurlarındaki bu şiddetli baskının arkasında yatan en önemli dış şok, Ortadoğu'da patlak veren sıcak çatışma ortamı. 28 Şubat 2026 tarihinde ABD ve İsrail'in uluslararası hukuku hiçe sayarak İran'a savaş ilan etmesi, küresel piyasalarda güvenli liman arayışını tetikledi.
İran'ın bu hamlelere İsrail'e ve komşu ülkelerdeki ABD üslerine saldırarak yanıt vermesi gerilimi tırmandırırken, asıl ekonomik şok Hürmüz Boğazı'ndan geldi. İran'ın boğazdan geçen bazı gemileri vurarak geçişi kapattığını duyurması, küresel enerji tedarik zincirinde büyük bir paniğe ve uluslararası piyasalarda devasa dalgalanmalara neden oldu. Artan risk iştahsızlığı, Türkiye gibi gelişmekte olan ülke para birimlerinden sert çıkışları beraberinde getirdi.
İÇERİDE SİYASİ TANSİYON ZİRVEDE: İMAMOĞLU DAVASI
Dışarıdaki savaş ortamına ek olarak, Türkiye iç siyasetinde yaşanan olağanüstü sıcaklık da piyasaların odağında yer alıyor. Tam bir yıl önce tutuklanan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, dün ilk kez hakim karşısına çıktı.
Yargılamanın bugün devam eden ikinci gününde duruşmaların oldukça gergin geçmesi, siyasi belirsizlik algısını artırarak yurt içi yerleşiklerin ve kurumsal şirketlerin döviz talebini canlı tutuyor.
MART 2025'İN "DEJA VU"SÜ MÜ YAŞANIYOR?
Prof. Dr. Hakan Kara'nın "Rekor geçen sene Mart’ta iki hafta arka arkaya 14 milyar $ satış" notuyla hatırlattığı üzere, piyasalar tam bir yıl öncesinin adeta bir "deja vu"sünü yaşıyor.
Geçtiğimiz yıl Mart ayında (2025) da Türkiye'de benzer bir siyasi şokla finansal türbülans yaşanmıştı. İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun 19 Mart 2025'te gözaltına alınıp tutuklanması, Türk Lirası'nda keskin değer kayıplarına yol açmıştı.
O dönemde de piyasadaki yangını söndürmek isteyen TCMB, 20 Mart 2025'te olağanüstü toplanarak para politikasında acil sıkılaştırmaya gitmişti. Ana politika faizi olan 1 haftalık repo oranı yüzde 42,50'de tutulmuş, ancak gecelik borç verme faizi yüzde 44'ten yüzde 46'ya yükseltilerek efektif borçlanma maliyetleri artırılmıştı. TCMB, o dönemki döviz likiditesi önlemleri kapsamında piyasadaki volatiliteyi sınırlamak için yine Mart ayında toplamda yaklaşık 25 milyar dolar harcayarak lirayı desteklemek zorunda kalmıştı.
Bugün gelinen noktada, savaş koşulları ve siyasi gerilimin birleşmesiyle Merkez Bankası'nın rezervleri bir kez daha ağır bir sınavdan geçiyor.
