Orta Doğu’da tırmanan çatışmaların Türkiye hava sahasına taşması üzerine NATO’dan ilk üst düzey açıklama geldi. Genel Sekreter Mark Rutte, dün İran’dan ateşlenen ve Hatay semalarında NATO savunma unsurlarınca imha edilen balistik mühimmatla ilgili değerlendirmelerde bulundu. Rutte, İttifak’ın Türkiye’nin güvenliği konusundaki kararlılığını yinelerken, mevcut durumun tam ölçekli bir savaş ilanı anlamına gelmediğini belirtti.
"NATO TETİKTE, SAVUNMA SİSTEMLERİ GÖREVİNİ YAPTI"
Genel Sekreter Rutte, mühimmatın etkisiz hale getirilmesinin NATO'nun savunma kabiliyetini kanıtladığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Türkiye'de bir füzenin düşürülmesi son derece ciddi bir olaydır. Bu gelişme, NATO’nun her an tetikte olduğunu ve müttefik topraklarını koruma konusundaki hazırlığını net bir şekilde göstermiştir."
Buna karşın, bir müttefike yönelik saldırı durumunda tüm ittifakın savaşa girmesini öngören 5. Madde’nin (Washington Antlaşması) şu aşamada uygulanmasının söz konusu olmadığını ifade ederek tansiyonu düşürme sinyali verdi.
TRUMP YÖNETİMİNE TAM DESTEK
Rutte, ABD ve İsrail’in İran’ın askeri kapasitesine yönelik yürüttüğü operasyonlar konusunda da Washington’ın yanında olduklarını ilan etti. ABD Başkanı Donald Trump’ın stratejisini desteklediklerini belirten Rutte, operasyonun hedeflerine dikkat çekti:
İran'ın nükleer ve füze kapasitesinin ortadan kaldırılması amacıyla atılan adımlarda Başkan Trump'ı destekliyoruz. ABD ne yaptığını biliyor."
Rutte, İran’ın füze menzili ve kapasitesinin sadece bölgesel değil, Avrupa güvenliği için de çok yakın bir tehdit haline geldiği uyarısında bulundu.
NATO’NUN 5. MADDESİ NEDİR?
NATO'nun en önemli maddesi olarak kabul edilen 5. madde, "Tarafların, Avrupa veya Kuzey Amerika'da bir veya daha fazlasına karşı yapılacak silahlı bir saldırının hepsine karşı yapılmış sayılacağı konusunda mutabıktır" olduğu anlamını taşıyor.
5’inci madde şu şekilde:
"Taraflar, Kuzey Amerika'da veya Avrupa'da içlerinden bir veya daha çoğuna yöneltilecek silahlı bir saldırının hepsine yöneltilmiş bir saldırı olarak değerlendirileceği ve eğer böyle bir saldın olursa BM Yasası'nın 51. Maddesinde tanınan bireysel ya da toplu öz savunma hakkını kullanarak, Kuzey Atlantik bölgesinde güvenliği sağlamak ve korumak için bireysel olarak ve diğerleri ile birlikte, silahlı kuvvet kullanımı da dahil olmak üzere gerekli görülen eylemlerde bulunarak saldırıya uğrayan Taraf ya da Taraflara yardımcı olacakları konusunda anlaşmışlardır. Böylesi herhangi bir saldırı ve bunun sonucu olarak alınan bütün önlemler derhal Güvenlik Konseyi'ne bildirilecektir. Güvenlik Konseyi, uluslararası barış ve güvenliği sağlamak ve korumak için gerekli önlemleri aldığı zaman, bu önlemlere son verilecektir."
NATO'nun 5. maddesinin uygulanabilmesi için öncelikle bir üye ülkenin topraklarına, gemilerine veya uçaklarına yönelik fiili bir "silahlı saldırı" gerçekleşmiş olması gerekir. Antlaşmanın 6. maddesiyle sınırları çizilen bu coğrafi kapsam; Avrupa ve Kuzey Amerika topraklarını, Türkiye’nin tamamını ve Yengeç Dönencesi’nin kuzeyindeki adaları içerir. Siber saldırılar da günümüzde gelişen teknolojiyle birlikte, eğer bir toplumu felç edecek düzeyde fiziksel hasara yol açarsa 5. madde kapsamında değerlendirilebilmektedir. Saldırı gerçekleştikten sonra ilgili üye ülke müttefiklerini bilgilendirir ve Kuzey Atlantik Konseyi bir araya gelerek durumun bir "5. madde vakası" olup olmadığına karar verir. Karar alındığında, her müttefik ülke kendi anayasal süreçlerine uygun olarak, silahlı kuvvet kullanımı dahil "gerekli gördüğü" her türlü yardımı yapmakla yükümlü hale gelir.
