Tekirdağ 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda tutuklu bulunan bir kişi, 4 Ekim 2021 tarihinde kaldığı altı kişilik odada sigara içildiği gerekçesiyle sigara içilmeyen bir odaya geçmek istedi.
Kurum yönetimi, talebi reddetti. Kararda, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün “Kovid-19 pandemi sürecinde tedbirler” konulu yazısına atıf yapılarak, kurum içi hareketliliğin en aza indirilmesi gerektiği ve başvurucunun oda değiştirmesini gerektiren zorunluluk bulunmadığı belirtildi.
Başvurucu, bu karara Tekirdağ 2. İnfaz Hakimliği nezdinde itiraz etti. İtiraz, hakimin reddiyle sonuçlandı; Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesi’ne yapılan başvuru da olumsuz karşılandı. Bunun üzerine başvurucu, 15 Aralık 2021’de Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulundu.
AYM’NİN KARAR GEREKÇESİ
Anayasa Mahkemesi, başvuruyu inceledi ve sigara içilmeyen odaya geçme talebinin reddinin Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan maddi ve manevi varlığın korunması ve geliştirilmesi hakkını ihlal ettiği sonucuna vardı.
Mahkeme gerekçesinde, ceza infaz kurumunda bulunmanın kişinin beden ve ruh sağlığından feragat etmesini gerektirmediğine dikkat çekti ve “Mahpuslar da beden ve ruh sağlıklarını koruma haklarına sahiptir” değerlendirmesini yaptı.
Ayrıca alınacak güvenlik ve disiplin tedbirlerinin, tutukluların manevi üzüntüye veya sağlıksız koşullarda yaşamaya zorlanmasına yol açmaması gerektiği vurgulandı.
MEVZUAT VE SİGARA KULLANIMI
Mahkeme, tütün ürünleri kullanımına ilişkin mevzuat çerçevesinde devletin ceza infaz kurumlarında sigara içilmeyen ortam sağlama yükümlülüğü bulunduğunu belirtti. Kapalı alanlarda tütün kullanımının esasen yasak olduğunu, istisnaların yalnızca belirli koşullar yerine getirildiğinde uygulanabileceğini hatırlattı.
Bu değerlendirme ışığında, sigara içilmeyen bir odada kalma talebinin reddedilmesinin, öngörülen amaca uygun olmadığı sonucuna varıldı.
AYM kararında, başvurucunun talebinin reddedilme gerekçesi olarak Kovid-19 tedbirlerinin gösterilmesinin makul olmadığı ifade edildi. Aradan yaklaşık dört ay geçtikten sonra sigara içilmeyen odalar oluşturulmuş ve başvurucu bu odalardan birine yerleştirilmişti.
Mahkeme, başvurucunun veya ilgili odalardaki diğer kişilerin Kovid-19 taşıyıcısı olup olmadığına bakılmaksızın talebin kategorik olarak reddedilmesinin orantısız bir müdahale teşkil ettiğini belirtti. İnfaz Hakimliği ve Ağır Ceza Mahkemesi kararlarında, sigara içilmeyen odalar için alternatif çözüm üretilip üretilmediğine dair yeterli tartışma yer almadığı vurgulandı.
