İran sokaklarında 28 Aralık’tan bu yana dinmeyen protesto dalgası, ülkeyi son yılların en kanlı bilançosuyla karşı karşıya bıraktı. ABD merkezli sivil toplum kuruluşu İran İnsan Hakları Aktivistleri (HRA), sahadan elde edilen veriler ışığında hazırladığı kapsamlı raporu dünya kamuoyuyla paylaştı.
CAN KAYIPLARINDA KORKUTAN ARTIŞ
HRA’nın güncel verilerine göre, protestolar sırasında hayatını kaybedenlerin toplam sayısı 3 bin 90’a ulaştı. Raporun en sarsıcı kısmı ise ölenlerin profili oldu:
Protestocular: 2 bin 885 kişi gösteriler sırasında yaşamını yitirdi.
Çocuklar: Hayatını kaybedenler arasında 19 çocuk bulunuyor.
Siviller ve Güvenlik Güçleri: 21 tarafsız sivilin yanı sıra, 165 güvenlik görevlisi ve hükümet destekçisi sivilin de çatışmalarda öldüğü kaydedildi.
HRA, henüz doğrulanmamış ancak inceleme altında olan 3 bin 882 ölüm raporunun daha bulunduğunu belirterek, gerçek rakamların çok daha yüksek olabileceği uyarısında bulundu.
CEZAEVLERİNDE DOLULUK ALARMI: 22 BİN TUTUKLU
Gösterilerin bastırılmasına yönelik operasyonlar, kitlesel tutuklamaları da beraberinde getirdi. Örgüt, şu ana kadar 22 bin 123 kişinin gözaltına alındığını veya tutuklandığını bildirdi. Ayrıca, çatışmalar sırasında 2 bin 55 kişinin ciddi şekilde yaralandığı ve birçoğunun tıbbi yardıma erişimde zorluk yaşadığı ifade edildi.
EKONOMİK TEPKİDEN REJİM KARŞITLIĞINA
Aralık sonunda meşru bir ekonomik talep ve hayat pahalılığı protestosu olarak başlayan eylemler, Tahran yönetiminin sert müdahalesiyle birlikte siyasi bir nitelik kazandı. Analistler, bu denli yüksek can kaybı ve tutuklama oranlarının, ülkedeki toplumsal kutuplaşmayı ve huzursuzluğu daha da derinleştirebileceğine dikkat çekiyor.
ULUSLARARASI TEPKİLER BEKLENİYOR
İran makamlarından söz konusu verilere ilişkin henüz resmi bir yalanlama veya doğrulama gelmezken, uluslararası insan hakları örgütleri Birleşmiş Milletler’i (BM) bağımsız bir soruşturma komisyonu kurmaya çağırıyor.
