Avrupa Birliği (AB) ile Türkiye arasındaki ilişkilerin geleceğini şekillendirecek en önemli metinlerden biri olan 2025 Türkiye Raporu taslağı, 25 Şubat'ta Avrupa Parlamentosu (AP) Dışişleri Komisyonu'nda (AFET) ele alındı. AP Türkiye Raportörü Nacho Sanchez Amor tarafından hazırlanan raporda, temel haklar ve hukukun üstünlüğü konularında Ankara'ya yönelik sert eleştiriler yer alırken, milyonlarca Türk vatandaşını yakından ilgilendiren "vize serbestisi" konusunda ise sürecin yeniden canlandırılması için açık bir çağrı yapıldı.
Taslak raporda Türkiye-AB ilişkilerinin kritik bir eşikte olduğuna dikkat çekilerek, vize diyaloğunun yeniden başlatılmasının önemi vurgulandı. Metinde yer alan, "AP, Türk hükümetini vize serbestisi diyaloğunun yeniden başlatılmasına mani olan kalan engelleri gidermeye çağırır" ifadesi, topun artık Ankara'da olduğuna işaret ediyor.
Türkiye ile AB arasında 2013 yılında başlatılan ve 2016'daki mülteci mutabakatıyla hız kazanan Vize Serbestisi Diyaloğu kapsamında toplam 72 kriter belirlenmişti. Türk yetkililer bu kriterlerden 66'sının başarıyla tamamlandığını belirtiyor. Kilitlenen sürecin aşılması ve Türk vatandaşlarının (biyometrik pasaport sahipleri) Schengen Bölgesi'ne 180 gün içinde 90 güne kadar vizesiz seyahat edebilmesi için geriye sadece 6 kriter kaldı.
VİZESİZ AVRUPA İÇİN BEKLENEN O 6 KRİTER
Avrupa Parlamentosu'nun tamamlanmasını talep ettiği ve sürecin kilidini açacak olan 6 maddelik liste şu şekilde:
Terörle Mücadele Yasası: İlgili mevzuatın AB standartlarına ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarına uyumlu hale getirilmesi.
Europol Anlaşması: Avrupa Polis Teşkilatı (Europol) ile operasyonel işbirliği anlaşmasının imzalanması.
Yolsuzlukla Mücadele: Avrupa Konseyi Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu'nun (GRECO) tavsiyelerinin eksiksiz uygulanması.
Kişisel Verilerin Korunması: Veri koruma mevzuatının AB standartlarına (GDPR) uyumlu hale getirilmesi.
Adli İşbirliği: Suçla mücadele ve adli konularda tüm AB üyesi ülkelerle tam ve etkin işbirliği sağlanması.
Geri Kabul Anlaşması: AB-Türkiye Geri Kabul Anlaşması'nın tüm unsurlarıyla ve tüm üye ülkeler için kesintisiz uygulanması.
Brüksel yönetimi, bu 6 maddenin eksiksiz olarak hayata geçirilmesi halinde vize diyaloğunu resmi olarak yeniden başlatmaya hazır olduğunun sinyalini veriyor.
RAPORTÖR AMOR: "İLERLİYORUZ DEMEK İSTERDİM AMA..."
Raporun mimarı İspanyol milletvekili Nacho Sanchez Amor, AFET oturumunda yaptığı sunumda Türkiye'nin üyelik sürecine ilişkin karamsar bir tablo çizdi. Amor, "Meslektaşlarıma ülkenin katılım sürecinde ilerlediğini söylemek isterdim, ancak durum maalesef öyle değil" diyerek, hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı ve temel özgürlükler alanındaki eksikliklere dikkat çekti.
Eleştirilere rağmen rapor, Türkiye’nin Avrupa için taşıdığı stratejik önemi göz ardı etmiyor. Metinde, tam üyelik sürecindeki tıkanıklığa alternatif olarak "daha yakın, daha dinamik ve stratejik bir ortaklık" modelinin geliştirilmesi çağrısında bulunuluyor.
GÖZLER AP GENEL KURULU'NDA
AFET Komisyonu’nda ilk tartışmaları yapılan 2025 Türkiye Raporu taslağı, önümüzdeki haftalarda parlamenterlerin sunacağı değişiklik önergeleriyle son şeklini alacak. Raporun, nihai onayı almak ve AP'nin resmi tutumu haline gelmek üzere ilerleyen aylarda Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu’nda oylanması bekleniyor. 13 yıldır nihayete erdirilemeyen vize serbestisi sürecinin, bu çağrının ardından Ankara-Brüksel hattında nasıl bir diplomatik trafiğe yol açacağı ise merak konusu.
