Oregon Üniversitesi’nden bir astrofizikçi ekibinin yürüttüğü araştırmaya göre, süper kütleli bir kara delik son dört yılda son derece güçlü enerji salımları gerçekleştirdi.
Bu enerji miktarı, popüler kültürdeki en güçlü silahlardan biri olan Ölüm Yıldızı’yla kıyaslandığında en az bir trilyon, muhtemelen 100 trilyon kat daha büyük bir seviyeye ulaşıyor. Bilim insanları, kara delikten yayılan güçlü radyo dalgalarının önümüzdeki bir yıl boyunca devam edeceğini ve 2027’de zirve yapabileceğini öngörüyor.
PARÇALANAN BİR YILDIZIN KALINTILARI ETKİLİ OLDU
Araştırmacılara göre bu olağanüstü güç, kara deliğe fazla yaklaşan bir yıldızın parçalanmasıyla ortaya çıktı. Parçalanan yıldızın kalıntılarının devasa bir enerji rezervi oluşturduğu düşünülüyor. Kara delikten fırlayan jetin, şimdiye kadar gözlenen en enerjik ve parlak oluşumlardan biri olduğu ifade ediliyor. Bu jetin gücü, gama ışını patlamalarıyla kıyaslanabilecek düzeyde.
“BU GERÇEKTEN SIRA DIŞI”
Araştırmayı yürüten astrofizikçi Yvette Cendes, olayın benzersiz olduğunu vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı:
Bu kadar uzun süre boyunca artan enerji yayılımına sahip benzer bir olayın neredeyse hiç görülmediğini belirtti.
Çalışma, bilim dünyasının önde gelen yayınlarından Astrophysical Journal’da yayımlandı. Bu kara deliği özel yapan ne? Kara deliklerin yıldızları parçalaması aslında bilinen bir süreç. Bu olaylar “gelgit bozunma olayı” olarak adlandırılıyor. Bir yıldız kara deliğe fazla yaklaştığında, yoğun yerçekimi etkisi yıldızı parçalayarak “spagettileşme” denilen sürece yol açıyor.
Bu süreçte yıldız, yatayda sıkışıp dikeyde uzayarak ince ve uzun bir forma bürünüyor. Ancak bilim insanlarına göre alışılmadık olan nokta, kara deliğin bir yıldızı parçaladıktan yıllar sonra bile bu kadar güçlü enerji yaymaya devam etmesi.
YILLAR SONRA BİLE GÜÇLENMEYE DEVAM EDİYOR
Cendes, bu olayı ilk olarak 2018’de tespit ettiğini, ancak 2022’de hâlâ güçlü radyo dalgaları yayıldığını fark edince araştırmayı derinleştirdiğini söyledi. Şu anda ölçülen enerji, 2019’dakinden 50 kat daha parlak. Radyasyon ise tek bir yönde uzaya fırlayan güçlü bir jet halinde yayılıyor. Kara deliğin çevresi ise yalnızca zayıf görünür ışık yayıyor.
“JETTY MCJETFACE” LAKAPLI KARA DELİK
Süper kütleli kara deliğin bilimsel adı AT2018hyz. Araştırmacılar ise bu sıra dışı oluşuma esprili bir şekilde “Jetty McJetface” lakabını verdi. Bilim insanları, bu olayın gelecekte nasıl gelişeceğini yakından izlemeyi sürdürüyor. Ayrıca benzer özelliklere sahip olup bugüne kadar fark edilmemiş olabilecek başka kara deliklerin de izini sürüyorlar.
